ถาม :

ผมมีคำถามนอกประเด็นนิดหนึ่ง ครับ ในการไหว้บูชาเคารพเทพเจ้าต่างๆของจีนนั้นมีความหมายโดยเฉพาะ อย่างเช่น กวนอู หมายถึงความซื่อสัตย์ ความเข้มแข็ง ซึ่งพ่อค้านิยมกราบไหว้บูชา แล้วอย่างเช่น เจ้าแม่ทับทิม หรือ กิมเฉี้ย บกเซี้ย โลเซี้ย หรือ ทิฮู้ พวกนี้ในแง่ของความหมายที่เราบูชาจะสื่อความหมายเช่นเดียวกับกวนอู หรือปล่าวครับ

 กลับมาประเด็นเรื่อง"เต๋า" โดยคำตอบของตัวมันเองคือ ความว่างเปล่า หรือ ความค้นพบที่เราพยายามค้นหาแต่ก็คือตัวตนที่อยู่ใกล้เราหรือเปล่าครับ แต่ผมมีข้อสงสัยว่าแล้วเต๋าที่มีพีธีกรรมเกี่ยวกับไสยศาสตร์ เป็นความพยายามของผู้ที่จะหลุดพ้นเข้าสู่ภาวะเต๋าด้วยหรือเปล่าครับ

ตอบ :

ที่มาเทพที่คนจีนนับถือ  อาจแบ่งได้เป็นดังนี้ (เท่าที่นึกออกเฉพาะหน้า อาจตกหล่นไปบ้าง  ต้องขออภัย)

๑. เทพประเภทดวงดาว星神 (ภาษาจีนกลางออกเสียงว่า “ซิงเสิน” ฮกเกี้ยนออกเสียงว่า “แชสิน”) 

      โดยเทพประเภทนี้  ในศาสนาเต๋าถือเป็นเทพระดับสูง  เทพประเภทนี้ที่มีก็อาทิเช่น  玄天上帝 เสวียนเทียน

      สั้งตี้ (เฮี่ยนเทียนส่งเต่), 太白金星 ไท่ไป่จินซิง (ไท่แป๊ะกิมแช),   太乙真人 ไท่อี่เจินเหริน (ไท่อิดจิน

      หยิน) ฯลฯ

๒. เทพที่มาจากธรรมชาติ เช่น  土地公 โท๊เต่กง (เจ้าที่),   太阳星君 พระอาทิตย์,   风神

     ลม,   雨神ฝน ฯลฯ

๓. เทพที่มาจากบุคคลในประวัติศาสตร์  เช่น  张天师 จางเทียนซือ (เตียวเทียนซือ), 

     开台圣王 ไคไถเซิ่งหวาง(ไคไต๋เซ่งอ๋ออง),  关羽 กวนอู   ฯลฯ

๔. เทพที่มาจากนิยาย  โดยนิยายที่มีอิทธิพลต่อความเชื่อของชาวจีน (โดยเฉพาะชาวจีนในภาคใต้ แต้จิ๋ว,

      ฮกเกี้ยน, กวางตุ้ง) ได้แก่ไซอิ๋ว, ห้องสิน เทพที่มีก็อาทิ เช่น   哪咤 นาจา (โลเฉีย),  孙悟空 เห้งเจีย, 

    二郎神 เอ้อหลางเสิน (หยี่หล่องสิน) ฯลฯ ซึ่งในความเป็นจริงนั้น  เทพบางองค์มีตัวตนอยู่จริงโดยเป็นบุคคลใน

     ประวัติศาสตร์ ขณะที่เทพบางองค์นั้น เป็นที่ชัดเจนว่าไม่มีตัวตนอยู่จริง  เป็นเพียงตัวละครที่แต่งขึ้นในนิยาย  เทพที่

     ไม่มีตัวตนอยู่จริงก็อาทิเช่น  孙悟空  เห้งเจีย   หรือไต่เสี่ย  และ   红孩儿 หงไหเอ๋อร์   หรืออั้งไห่ยี้ 

     (ถ้าไปขัดแย้งกับความเชื่อของท่านใด  ต้องขออภัย) โดยทั้งนี้ถ้าใครมีจิตเคารพศรัทธา  เราเองก็ต้องเคารพในสิทธิ์ 

     และศรัทธาของเขา  ไม่ควรไปโต้แย้งหรือดูหมิ่นศรัทธาของผู้อื่น

๕. เทพเฉพาะกลุ่ม  เทพประเภทนี้จะนับถือกันในวงจำกัดเฉพาะกลุ่ม ไม่เป็นที่แพร่หลาย  เช่น  คนฮกเกี้ยนจะ

     นับถือ法主公 ฮวดจู่กง, 王爷 อ๋องเอี๋ย, 三奶夫人 สามหน่ายฮูหยิน  ขณะที่คนที่อื่นจะไม่นับถือ

     เทพดังกล่าว

๖. เทพที่มาจากพุทธศาสนา เช่น  济公  จี้กง,  观音菩萨 เจ้าแม่กวนอิม ฯลฯ

ซึ่งการนับถือเทพของชาวจีนแบ่งออกเป็นได้ ๒ ลักษณะ

๑. ไหว้เพราะเคารพบูชา, ศรัทธา  ก็จะกราบไหว้ขอพร ให้อยู่เย็นเป็นสุข  พ้นจากทุกข์ภัย  และได้มาซึ่งสิ่งที่ตนต้องการ 

    ซึ่งเทพบางองค์จะมีความหมายโดยเฉพาะ  ขณะที่เทพบางองค์ไม่มี  ซึ่งการมีความหมายนั้นจะมีหรือไม่มีก็ได้  ในทาง

    ตรงกันข้ามเทพองค์เดียวอาจมีได้หลายความหมาย  ยกตัวอย่างเช่น 观音菩萨 เจ้าแม่กวนอิม  ที่มีความหมาย

    ครอบจักรวาล  คือ  ครอบคลุมไปทุกเรื่อง  ขอโชคลาภ, รักษาโรค, ขอบุตร, ของาน, ไล่ผี, เสดาะเคราะห์ ฯลฯ  เพราะ

    โดยทั่วไปที่คนกราบไหว้นั้น  จะไม่ค่อยให้ความสำคัญว่า "เทพองค์ไหนจะให้อะไร"  แต่จะให้ความสำคัญว่า  "ตนจะได้

    อะไร"  มากกว่า  (ซึ่งไม่ใช่เฉพาะชาวจีน  คนที่ไหนในโลกก็เป็นแบบนี้)  เพราะถ้าได้ตามที่ตนต้องการแล้ว  จะเป็นเทพ

    ประเภทไหน  มีหน้าที่อะไร  ก็คงไม่สำคัญ    "ตนเองได้"  ก็พอ    โดยเทพที่สนองความต้องการมนุษย์ได้มาก  ก็จะเป็น

    เทพที่ได้รับการนับถือมาก  หรือที่คนเรียกกันว่า   "ศักดิ์สิทธิ์"  นั่นเอง

๒. ไหว้เพราะกลัว  โดยในส่วนนี้จะไหว้เทพที่คนเชื่อว่าดุร้าย  (เช่นเทพที่ทำให้เกิดโรคระบาด  瘟神)  เพื่อให้เทพพวก

    นี้ไม่มาทำร้ายมนุษย์

โดยในส่วนพิธีกรรมนั้น  ศาสนาเต๋าที่คนนับถือในระดับที่ตองการพ้นทุกข์จากการเวียนว่ายตายเกิดค่อนข้างมีน้อย  โดยมากก็เพื่อตอบสนองความต้องการของตนในระดับโลกๆ  (พุทธศาสนาก็เช่นกัน)  ซึ่งพิธีกรรมก็มีทั้งที่ในส่วนบุคคล  และส่วนรวมคือ  ส่วนบุคคลเช่น  ให้หายป่วย,  อายุยืน,  ร่ำรวย  และส่วนรวมคือ  ให้บ้านเมืองสงบสุข,  ไม่มีภัยธรรมชาติ,  ให้ฝนตกตามฤดูกาล ฯลฯ  ........